Wako wapi makocha wazawa katika EPL?

“Ni jambo la kusikitisha, na kwa mtazamo wangu linaniumiza moyo,” amesema Howard Wilkinson, ambaye sasa ana miaka 82 na amestaafu rasmi katika mchezo uliotawala maisha yake. “Tunachoweza kufanya ni kuendelea kuwa na matumaini kwamba siku moja mambo yatabadilika kuelekea upande sahihi.”

Wilkinson alikuwa akizungumza na The Athletic kama meneja wa mwisho Mwingereza kushinda ubingwa wa ligi. Hilo lilitokea msimu wa 1991-92 akiwa kocha wa Leeds United, na baada ya miaka 34 bado ni vigumu kuona lini hali hiyo itabadilika.

Katika wiki zijazo, huenda ubingwa ukaenda kwa Mikel Arteta akiwa Arsenal au Pep Guardiola akiwa Manchester City kwa mara ya saba. Msimu uliopita ulikuwa wa Mholanzi Arne Slot akiwa Liverpool.

Washindi wengine wa enzi ya Premier League tangu 1992 wametoka mataifa mbalimbali: Ufaransa kupitia Arsene Wenger, Ureno kupitia Jose Mourinho, Ujerumani kupitia Jurgen Klopp, Chile kupitia Manuel Pellegrini, Italia kupitia Roberto Mancini, Carlo Ancelotti, Antonio Conte na Claudio Ranieri, pamoja na Waskoti wawili maarufu Alex Ferguson na Kenny Dalglish.

Lakini hakuna meneja Mwingereza aliyewahi kushinda Premier League katika kipindi hicho, na ni mmoja tu — Kevin Keegan akiwa Newcastle United mwaka 1995-96 — aliyefika nafasi ya pili.

Timu ya taifa ya England sasa ina kocha Mjerumani, Thomas Tuchel. Timu ya wanawake inaongozwa na Sarina Wiegman kutoka Uholanzi. Na msimu huu wa Premier League unamalizika huku kukiwa na mameneja wawili tu Waingereza katika nafasi za kudumu: Eddie Howe wa Newcastle United na Rob Edwards wa Wolverhampton Wanderers.

“Nimekuwa katika mpira maisha yangu yote, hivyo siishangai sana hali hii,” amesema Wilkinson. “Lakini bado inasikitisha. Ligi ya England imebadilika sana, hasa katika miaka 10 iliyopita.”

Je, hali hii ni tatizo? Na kama ndiyo, nani wa kulaumiwa? Au swali kubwa zaidi ni hili: je, mameneja Waingereza kweli si wazuri vya kutosha

Frank Lampard anaamini tatizo si ukosefu wa vipaji, bali ni ukosefu wa nafasi.

“Sidhani kama wanaonewa,” amesema Lampard. “Tatizo ni kwamba sasa kuna kundi kubwa sana la makocha kutoka duniani kote. Wamiliki wa klabu na wakurugenzi wa michezo wanatoka mataifa tofauti, hivyo ushindani ni mkubwa.”

Lampard hivi karibuni ameiongoza Coventry City kupanda Premier League, huku akirekebisha sifa yake baada ya kufukuzwa Everton na kipindi kigumu Chelsea.

Kwa mtazamo wake, kuna makocha wengi wazuri Waingereza na Waingereza wa Uingereza (British coaches), lakini wanapaswa kupambana zaidi kuthibitisha ubora wao.

“Unaweza kuwataja kina Eddie Howe,” amesema Lampard. “Scott Parker pia. Watu watasema timu yake ilishuka daraja, lakini kubaki Premier League si jambo rahisi.”

Mandhari ya soka la England imebadilika sana.

Katika msimu wa kwanza wa Premier League mwaka 1992, karibu mameneja wote walikuwa Waingereza au Waingereza wa Uingereza. Leo hali ni tofauti kabisa.

Msimu huu, ni mameneja watano tu kati ya 28 waliowahi kufanya kazi Premier League ambao ni Waingereza. Msimu uliopita walikuwa wanne kati ya 26 — idadi ndogo zaidi kuwahi kutokea.

Kwa miaka miwili iliyopita, ni mameneja tisa tu kati ya 54 wa kudumu katika ligi kuu ya England waliokuwa Waingereza — sawa na asilimia 16.7 pekee.

“Siku hizi ushindani ni mkubwa sana,” amesema Wilkinson. “Soka la kiwango cha juu England linavutia watu kutoka kila kona ya dunia zaidi kuliko nchi nyingine nyingi.”

Anaamini bado kuna makocha Waingereza wenye uwezo, lakini anasema ukweli ni kwamba sasa ni vigumu kupata nafasi.

“Unaweza kuwa meneja bora duniani, lakini kama hakuna anayekuona hivyo, hakuna unachoweza kufanya.”

Katika Serie A ya Italia, mameneja 15 kati ya 20 ni Waitalia. La Liga ya Hispania ina Wahispania 12 kati ya klabu 20. Bundesliga ya Ujerumani na Ligue 1 ya Ufaransa pia zina makocha wengi wazawa.

Lakini Premier League ina Wahispania wengi zaidi kuliko Waingereza.

Mabadiliko hayo yanaonekana hata katika Championship na ligi za chini.

Dave Challinor wa Stockport County amesema:

“Sisemi kwamba mameneja Waingereza wanapaswa kupewa kazi kwa sababu tu ni Waingereza. Lazima awe mtu bora kwa kazi hiyo.”

Lakini pia anakubali kuwa njia rahisi kwa meneja Mwingereza kufika Premier League ni kupandisha timu mwenyewe kutoka ligi za chini.

Wachezaji wengi wakubwa wa zamani wa England pia wamegundua kuwa umaarufu wa zamani hautoshi tena kupata kazi.

Ashley Cole amesema alihisi kukata tamaa kutokana na ukosefu wa nafasi England kabla ya kwenda Cesena nchini Italia. Jermain Defoe ameanza kazi yake ya ukocha katika National League.

Klabu sasa zinahitaji ushahidi mkubwa wa uwezo wa kufundisha na mbinu, si jina kubwa tu.

“Michael Carrick ni mfano mzuri,” amesema Challinor. “Alipewa nafasi, akaonyesha uwezo wake. Inaonyesha kwamba wakati mwingine unachohitaji ni nafasi.”

Kwa ujumla, mchakato wa kuajiri makocha sasa ni wa kina zaidi kuliko zamani.

Mtendaji mmoja wa Premier League amesema:

“Wachezaji wengi Waingereza wamepata pesa nyingi sana kiasi kwamba hawataki tena presha za ukocha.”

Hata hivyo, mafanikio ya Eddie Howe Newcastle United na mafanikio ya zamani ya Roy Hodgson pamoja na Steve McClaren yanaonyesha bado kuna uwezo.

Lakini ukweli ni huu: mafanikio ya mameneja Waingereza katika soka la kisasa ni machache sana.

Meneja wa mwisho Mwingereza kushinda FA Cup alikuwa Harry Redknapp akiwa Portsmouth mwaka 2008.

Na sasa kuna swali kubwa zaidi:

Itachukua muda gani mpaka Premier League ibaki bila meneja hata mmoja Mwingereza?