Uhaba wa makocha wa kiwango cha juu England

Kwa nini kuna uhaba wa makocha wa kiwango cha juu wanaopatikana kwa klabu za Ligi Kuu England mwaka 2026?

Miezi michache iliyopita, kama ungeambiwa kwamba Liam Rosenior angekuwa kocha wa Chelsea na Darren Fletcher angekuwa kocha wa Manchester United, na ukaulizwa utabiri tarehe ambayo hilo lingetokea, usingesema kamwe kuwa ni wiki ya kwanza ya mwaka 2026.

Kazi za makocha hawa wawili zinaonekana kugusa hisi za wachambuzi wa soka, kwa kasi isiyo ya kawaida, hata kama mazingira ya nafasi zao ni tofauti. Rosenior amepewa kazi ya kudumu (ingawa hilo halina maana kubwa sana Chelsea), huku Fletcher akiwa kocha wa mpito (ingawa wakati mwingine nafasi hiyo hubadilika na kuwa ya muda mrefu). Lakini wote wawili wamejikuta katika nafasi hizi — kwa sehemu kubwa — kwa sababu hakuna idadi ya kutosha ya makocha wa daraja la juu wanaopatikana sokoni kwa sasa. Kwa nini hali iko hivyo?

Ligi Kuu England imeathiriwa na mafanikio yake yenyewe

Kwanza, mafanikio ya Ligi Kuu yameleta athari kwa njia mbili tofauti.

Kwa upande mmoja, mvuto wa kufanya kazi katika ligi tajiri na yenye nguvu zaidi duniani umeifanya hata klabu za katikati au chini ya msimamo kuvutia makocha wa kigeni wa kiwango cha juu. Makocha hawa, kwa hali ya kawaida, wangekuwa wanaendelea kupanda ngazi katika nchi zao, na pengine kufundisha klabu kubwa zaidi kufikia sasa.

Mfano mzuri ni Andoni Iraola wa Bournemouth. Alikuwa kocha anayeheshimika sana Rayo Vallecano nchini Hispania, lakini akaamua kuiacha klabu ya La Liga ya kati na kujiunga na klabu ambayo kihistoria imekuwa ikipambana na kushuka daraja England.

Vivyo hivyo, Oliver Glasner ameibadilisha Crystal Palace na kuifanya timu inayoshinda makombe. Hata hivyo, tusisahau kwamba huyu ni kocha aliyewahi kushinda Europa League, aliyechukua timu iliyokuwa nafasi ya 15 baada ya kupoteza mechi 10 kati ya 17.

Unai Emery naye ni mshindi wa Europa League, aliyekuja Aston Villa wakati walipokuwa nafasi ya 14, pointi tatu tu juu ya eneo la kushuka daraja. Ni kweli kwamba tangu hapo ameipeleka Villa hadi Ligi ya Mabingwa Ulaya na sasa wanahusika katika mbio za ubingwa, lakini ukweli unabaki: Villa walimvutia kocha wa kiwango cha juu kuliko hadhi yao ya wakati huo.

Makocha hawa wote wamefanya kazi nzuri sana, na wote wanaweza kuzingatiwa kwa kazi ya Manchester United — endapo wataitaka. Lakini kwa sasa, Glasner na Iraola wanajikuta nafasi za 14 na 15 kwenye msimamo wa ligi. Kwa klabu kubwa, mara nyingi ni rahisi kumteua kocha aliyezoea kuwa juu ya msimamo wa ligi, hata kama hilo ni nje ya England.

Utawala wa England barani Ulaya nao una athari

Sababu ya pili ni utawala wa klabu za England barani Ulaya, hata kama hawajatafsiri ubabe wao wa kifedha kuwa mataji mengi ya Ulaya kama inavyotarajiwa. Ligi Kuu mara nyingi huchukuliwa kama Super League isiyo rasmi.

Msimu uliopita, fainali ya Europa League ilichezwa na klabu mbili za England zilizokuwa zikifanya vibaya sana: Manchester United (nafasi ya 16) na Tottenham Hotspur (nafasi ya 17). Tangu wakati huo, Ange Postecoglou na Ruben Amorim wameondoka kwenye nyadhifa zao.

Hali hii imeathiri mtazamo wa makocha wa nje. Zamani, kushinda Europa League kulitosha kukupeleka Ligi Kuu — kama ilivyokuwa kwa Emery na Glasner, au hata Andre Villas-Boas na Rafa Benitez hapo awali. Lakini sasa, mashindano hayo ni magumu zaidi kwa klabu zisizo za England kushinda.

Hata katika Conference League, klabu za England tayari zimeshinda mataji mawili kati ya manne yaliyochezwa. Si jambo la kushangaza kudhani kwamba kocha kama Vincenzo Italiano angehusishwa na kazi kubwa zaidi kama Fiorentina yake isingepigwa na West Ham ya David Moyes. Kwa kifupi, klabu za England zinazofanya vibaya sana, bado zinazuia makocha wa kigeni kuonyesha kuwa wanaweza kushinda mataji.

England haitoi makocha wengi wa kiwango cha juu

Sababu ya tatu ni kwamba England yenyewe haitengenezi makocha wengi wa daraja la juu. Kwa sasa kuna makocha wanne tu wa Kiingereza katika Ligi Kuu, mmoja wao akiwa Rosenior. Wengine ni Scott Parker na Sean Dyche, ambao falsafa zao za soka hazivutii klabu kubwa. Eddie Howe ndiye mwingine pekee wa kiwango cha juu.

Kwa kulinganisha, ligi kubwa za Ulaya zina angalau asilimia 50 ya makocha wa nyumbani.

Makocha wengi wakubwa wako kwenye soka la kimataifa

Nne, kuna idadi isiyo ya kawaida ya makocha wanaoheshimika walioko kwenye ajira za timu za taifa. Zamani, ukocha wa kimataifa ulikuwa wa makocha wakongwe au wale waliokulia ndani ya mifumo ya vyama vya soka. Lakini sasa tuna Thomas Tuchel (England), Mauricio Pochettino (Marekani), Julian Nagelsmann (Ujerumani) na Carlo Ancelotti (Brazil) — wote wakiwa na wasifu wa kufundisha klabu kubwa.

Hii ni hali nadra. Ukilinganisha na mwaka 2018, makocha kama Gareth Southgate, Joachim Löw, Dave Sarachan au Tite hawakuwa wakizingatiwa kwa kazi kubwa za klabu Ulaya.

Isitoshe, washindi wa Kombe la Dunia au Euro wa hivi karibuni — Didier Deschamps (Ufaransa), Lionel Scaloni (Argentina) na Luis de la Fuente (Hispania) — bado wako kazini. Hakuna hata mmoja atakayeondoka kabla ya majira ya joto.

Kipindi cha dhahabu cha makocha kilikuwa ni bahati

Sababu ya tano na ya mwisho ni kwamba takribani miaka kumi iliyopita ilikuwa hali ya kipekee. Ndani ya mwaka mmoja tu, Ligi Kuu iliwapokea Pep Guardiola, Jurgen Klopp na Antonio Conte — makocha waliokuwa wamefanya mambo makubwa sana kwenye klabu zao.

Baadaye walifuata Thomas Tuchel na Maurizio Sarri. Lakini hali hii haikuwa ya kawaida. Mara nyingi, klabu kubwa za England zimekuwa zikichukua hatari wanapoteua makocha.

Arsene Wenger alichukuliwa kutoka Japan mwaka 1996. Gerard Houllier alipoteuliwa Liverpool bila kuwa kocha wa klabu kwa miaka 10. Chelsea ilicheza kamari kwa Ruud Gullit na Gianluca Vialli, waliokuwa wachezaji tu. Wote walifanikiwa, lakini hawakuwa chaguo salama.

Tatizo sasa ni kwamba klabu kubwa sita za Ligi Kuu zimefikia mwisho wa mzunguko wa makocha kwa wakati mmoja. Manchester United na Chelsea tayari zimefukuza makocha wao. Tottenham na Liverpool zinaweza kubadilika muda wowote, huku Manchester City ikitarajiwa kuangalia chaguo jipya majira ya joto.

Isipokuwa Arsenal, waliomchukua Mikel Arteta kama kamari — kocha asiye na uzoefu wa awali lakini aliyeijua klabu, na sasa ameipeleka kileleni.

Kwa kuzingatia uhaba wa chaguo bora kwa sasa, uamuzi wa klabu kama Chelsea na Manchester United kuwateua watu wa ndani kama Rosenior na Fletcher — japo kwa mazingira tofauti — unaeleweka zaidi leo kuliko ilivyokuwa miaka iliyopita.